XUẤT KHẨU NĂM 2026: Cảnh báo nguy cơ khiến lô hàng thủy sản bị thu hồi – Những rủi ro đến từ “điểm mù”

Năm 2025 sắp khép lại cũng là thời điểm những doanh nghiệp bước vào giai đoạn chuẩn bị cho các đơn hàng xuất khẩu trong năm 2026. Tuy nhiên, thực tiền từ thị trường cho thấy nhiều doanh nghiệp thủy sản Việt Nam đã và đang phải đối mặt với thử thách kiểm soát rủi ro ngày càng trở nên phức tạp hơn.

Cảnh báo nguy cơ khiến lô hàng thủy sản bị thu hồi

Cảnh báo nguy cơ khiến lô hàng thủy sản bị thu hồi

Khi nguy cơ bị cảnh báo, trả hàng và buộc phải thu hồi hàng hóa không còn xuất phát từ những “lỗi” dễ thấy, mà đến từ các “dị vật” rất nhỏ khiến việc quan sát chỉ bằng mắt thường trở nên khó khăn chúng nằm lẫn trong những “điểm mù”. Đáng báo động hơn là bản chất phi kim của chúng làm những chiếc máy dò kim loại cũng phải “chào thua”.

Thực tế cho thấy, chỉ đến khi sản phẩm bị khiếu nại do người tiêu dùng phát hiện dị vật, doanh nghiệp mới nhận ra tính nghiêm trọng của vấn đề, nhưng khi đó mọi biện pháp khắc phục đều trở nên muộn màng, bởi uy tín và danh tiếng của doanh nghiệp đã bị ảnh hưởng nặng nề.

Những dị vật có khả năng gây ra rủi ro lớn nhất

Qua những hồ sơ thông tin được tổng hợp và phân tích dữ liệu về các lô hàng thủy sản Việt Nam bị cảnh báo trong năm 2025 đến từ các thị trường trọng điểm như EU, Mỹ và Nhật Bản, một xu hướng đáng lo ngại được ghi nhận lại khi các hệ thống kiểm soát truyền thống đang dần lộ ra những “điểm mù” ở khâu rà soát cuối dây chuyền.

Những dị vật có khả năng gây ra rủi ro lớn nhất

Phần lớn các cảnh báo có liên quan đến những “dị vật” có kích thước nhỏ, tiềm ẩn nguy cơ rủi ro cao, như:

• Sợi kim loại mảnh phát sinh từ dụng cụ vệ sinh (đặc biệt là inox SUS 304)
• Mảnh xương cá nhỏ, dạng dài
• Tăm tre, tăm nhựa, mảnh nhựa cứng
• Dị vật loạt qua Metal Detector và cả X-ray đời cũ
• Điểm đáng chú ý:

Điểm chung của những “dị vật” này là kích thước khá nhỏ, khó để bị nhìn thấy vì hình dáng mảnh, không quá dài và mật độ thấp, khó có thể bị phát hiện và loại bỏ bởi các phương pháp kiểm tra truyền thống đang được nhiều doanh nghiệp sở hữu nhà máy áp dụng.

Vì sao nhiều nhà máy vẫn bị trả hàng dù đã có QA và thiết bị kiểm tra?

Từ các bản kết quả đánh giá kỹ thuật và mẫu test thực tế đã thể hiện rõ giới hạn của các hệ thống kiểm soát truyền thống hiện nay:

• Metal Detector không thể phát hiện:
• Dị vật phi kim (xương, tre, nhựa)
• Inox SUS 304 kích thước rất nhỏ
• X-ray thế hệ cũ bị hạn chế khi xử lý:
• Dị vật dạng sợi, dạng dài
• Dị vật có mật độ gần với sản phẩm thủy sản
• Tín hiệu X-ray yếu, dễ bị “nhiễu” bởi nền sản phẩm
• Chính những giới hạn này đã hình thành “điểm mù” trong hệ thống kiểm soát cuối dây chuyền của nhà máy, nơi rủi ro chỉ được nhận diện khi sự cố xảy ra và bị cảnh báo từ thị trường nhập khẩu, gây tổn thất nghiêm trọng cho doanh nghiệp.

Công nghệ X-ray thế hệ mới: Sự khác biệt vượt trội

Trong vòng 2 – 3 năm trở lại đây, các dòng máy X-ray công nghệ mới đến từ Mỹ (tiêu biểu như MatriXcope – model MTC-78XPRO) đã có bước tiến vượt bậc đáng kể, cho phép phát hiện những “dị vật” mà các dòng máy với hệ thống thế hệ cũ gần như không làm được:

Công nghệ X-ray thế hệ mới: Sự khác biệt vượt trội

• Sợi inox SUS mảnh, có kích thước ~0.04 × 4mm (thường phát sinh từ cọ nồi, bàn chải inox)
• Đoạn tăm tre hoặc tăm nhựa dài ~5mm
• Mảnh xương cá nhỏ ~0.33 × 5mm
• Các dị vật dạng dài, mảnh, mật độ thấp, nằm sâu trong những sản phẩm cá/tôm đã cấp đông, đóng gói/hộp kín.

Điều tạo nên sự khác biệt này đến từ:

• Thuật toán AI xử lý ảnh X-ray thế hệ mới
• Khả năng phân tích hình dạng (shape analysis) thay vì chỉ dựa vào mật độ
• Độ phân giải và độ ổn định cao hơn trong điều kiện môi trường phức tạp
• Nói cách khác, X-ray ngày nay được tích hợp ứng dụng công nghệ cao, không chỉ “nhìn thấy” kim loại, mà còn “soi ra” những “dị vật” trước đây bị xem là “không thể phát hiện”.

Máy X-ray dò tạp chất cho thực phẩm

Máy X-ray dò tạp chất cho thực phẩm Matrixcope MTC-41XPRO

• Khả năng tự động phát hiện dị vật KIM LOẠI và PHI KIM LOẠI trong sản phẩm như: Sắt, Inox, sỏi, đá, thuỷ tinh,…
• Phát hiện dị vật có đường kính chỉ từ 0.4 mm
• Xác định vị trí dị vật nằm ở đâu trên sản phẩm
• Tốc độ xử lý, quét nhanh GẤP 5 LẦN so với sản phẩm cùng loại khác
• Giảm thiểu chi phí nhân công đứng máy
• Có khả năng tự học sản phẩm đầu vào nhờ tích hợp công nghệ trí tuệ nhân tạo AI trên sản phẩm
• Bảo hành 2 năm chính hãng tại HPT Việt Nam

Máy X-ray dò tạp chất cho thực phẩm cỡ lớn

Máy X-ray dò tạp chất cho thực phẩm cỡ lớn Matrixcope MTC-80XPRO

Máy X-ray chuyên dò xương cá

Máy X-Ray Dò Tạp Chất Cho Sản Phẩm Lớn Matrixcope MTC-80XPRO

• Tích hợp công nghệ AI nhận dạng thông minh, phát hiện xương cá cực nhỏ và các dị vật như kim loại, thủy tinh, gốm.
• Kết hợp màn hình ngoài độ nét cao, giúp nhân viên dễ dàng quan sát, giảm thiểu lỗi bỏ sót.
• Vỏ máy thép không gỉ SUS304, tiêu chuẩn chống nước IP66.
• Cấu trúc tháo rời giúp vệ sinh nhanh chóng, đáp ứng yêu cầu nghiêm ngặt của nhà máy chế biến thực phẩm.
• Xử lý 6–7 tấn sản phẩm/giờ, tối ưu cho dây chuyền chế biến hải sản quy mô công nghiệp.

Máy X-ray dò thực phẩm rời trước khi đóng gói

Máy X-Ray dò tạp chất độ phân giải siêu cao cho sản phẩm rời trước đóng gói Matrixcope MTC-6900XPRO

Matrixcope MTC-6900XPRO độ phân giải siêu cao kết hợp AI nhằm phát hiện dị vật kim loại và phi kim nhỏ tới 0.04 mm. Máy được thiết kế chuyên biệt cho sản phẩm rời trước đóng gói, giúp doanh nghiệp kiểm soát chất lượng đầu vào – đầu ra trong các nhà máy chế biến hồ tiêu, hạt điều, cà phê, đậu, mắc ca, hạnh nhân, thủy hải sản, trái cây IQF…

Một thay đổi lớn mà nhiều nhà máy chưa cập nhật: chi phí đầu tư

Một thực tế quan trọng khác mà nhiều doanh nghiệp vẫn chưa cập nhật vì còn ái ngại trong khía cạnh này chính là:

• Chi phí đầu tư cho X-ray công nghệ mới hiện đã giảm khoảng 40% so với cách đây 3 năm.

Thay đổi lớn này là nhờ vào:

• Công nghệ đã trưởng thành và được thương mại hóa rộng rãi bằng nhiều hình thức.
• Cải tiến và nâng cấp để đạt được sự tối ưu phần cứng và thuật toán xử lý.
• Mức chi phí trở nên hợp lý và xứng đáng đầu tư hơn, đặc biệt là so với thiệt hại doang nghiệp khi lô hàng bị hoàn về hay buộc phải tiêu hủy.

Vì vậy, X-ray thế hệ mới đã không còn là thiết bị mang mác “xa xỉ”, khiến nhiều doanh nghiệp phải tốn thời gian cân nhắc về khoản chi phí có đáng để đầu tư hay không mà đang dần trở thành thước đo tiêu chuẩn để phòng ngừa rủi ro trong sản xuất và xuất khẩu thủy sản.

HPT Việt Nam luôn sẵn sàng đồng hành và hỗ trợ quý doanh nghiệp thông qua các hình thức.

• Test mẫu thành phẩm thực tế để đánh giá khả năng phát hiện “dị vật” nhỏ
• Chia sẻ kết quả test so sánh giữa X-ray đời cũ và X-ray công nghệ mới
• Đánh giá “điểm mù” kiểm soát cuối dây chuyền, hoàn toàn không ràng buộc
• Mục tiêu chúng tôi hướng đến là giúp các doanh nghiệp đang sở hữu nhà máy tránh lặp lại những rủi ro mà nhiều đơn vị khác đã phải đối mặt và chịu tổn thất trong năm 2025, từ đó có thể chủ động hơn trong việc bảo vệ uy tín với các đơn hàng xuất khẩu năm 2026.